हरेक मुस्कानको पछाडि एउटा नदेखिएको संघर्ष लुकेको हुन्छ। बाहिरबाट हेर्दा म सामान्य मानिस जस्तो देखिन सक्छु, तर मेरो मनभित्र वर्षौंदेखि अनेक जिम्मेवारी, पीडा, सपना र आशाहरूको युद्ध चलिरहेको छ। आज म मेरो जीवनको त्यही वास्तविक कथा सुनाउँदै छु।
म घरको जेठो र एक्लो छोरा हुँ। मेरो संसारमा मेरी आमा, तीन सानी बहिनी, बुवा, श्रीमती र सानी छोरी छन्। यी सबै मेरो जीवनका आधार हुन्। उनीहरूकै लागि बाँचिरहेको छु, उनीहरूकै खुसीका लागि हरेक दिन संघर्ष गरिरहेको छु।
मेरो बाल्यकाल अभावमै बित्यो। गाउँमै कक्षा १ देखि १० सम्मको पढाइ पूरा गरेँ। त्यसपछि ११ र १२ कक्षा पढ्न सुर्खेत पुग्नुपर्यो। कोठा भाडामा बस्दै अनेक दुःख, अभाव र संघर्ष सहेर पढाइ पूरा गरेँ। त्यही समयले मलाई एउटा अमूल्य पाठ सिकायो—सपना देख्नु सजिलो हुन्छ, तर सपना पूरा गर्न असाध्यै ठूलो त्याग गर्नुपर्छ।
मेरो चाहना अझै पढ्ने, सिक्ने र आफूलाई सक्षम बनाउने नै थियो। तर जीवनले मलाई फरक बाटोमा हिँड्न बाध्य बनायो। परिवारको जिम्मेवारीले आफ्ना धेरै सपना केही समयका लागि रोकिदियो। आज पनि ती सपना मरेका छैनन्। मलाई विश्वास छ, एक दिन परिस्थिति बदलिनेछ र मैले अधुरा छोडेका सपनाहरू पनि पूरा हुनेछन्।
मेरो जीवनले अर्को मोड १८ वर्षको उमेरमा लियो। त्यही उमेरमा मेरो विवाहको सम्बन्ध तय भयो। केही समयपछि श्रीमती मेरो जीवनमा आइन्। त्यसपछि भगवानले हामीलाई एउटी प्यारी छोरी दिनुभयो। छोरीको मुस्कानले मेरो सबै थकान बिर्साइदिन्छ। तर त्यही मुस्कान सधैं रहिरहोस् भनेर म हरेक दिन आफूलाई अझ धेरै संघर्ष गर्न सिकाइरहेको छु।
आज म परदेशमा छु। शरीर परदेशको माटोमा छ, तर मन भने सधैं घरमै हुन्छ। आमाको स्वास्थ्य, बुवाको अवस्था, तीन बहिनीहरूको पढाइ, श्रीमतीको भरोसा र छोरीको भविष्य—यी सबै कुरा मेरो मनमा दिनरात घुमिरहन्छन्। कहिलेकाहीँ म आफैंलाई सोध्छु—पहिले कसको जिम्मेवारी पूरा गरूँ? आमा र बहिनीहरूको कि मसँग रहेका श्रीमती, छोरी र बुवाको? सबै आफ्नै हुन्, सबै प्रिय छन्। तर हातमा भएको सामर्थ्य सीमित छ। यही सोचले कहिलेकाहीँ मन धेरै भारी बनाइदिन्छ।
मेरो स्वास्थ्य पनि पूर्ण रूपमा राम्रो छैन। शरीरले साथ नदिएका दिनहरू पनि धेरै आएका छन्। तर जिम्मेवारीले आराम गर्ने अधिकार पनि दिएको छैन। धेरै पटक एकान्तमा बसेर रुन मन लाग्छ। मनभरि प्रश्नहरू उठ्छन्—आमाको अवस्था कस्तो होला? बहिनीहरूको पढाइ कसरी चलिरहेको होला? उनीहरूका चाहनाहरू पूरा गर्न सकुँला कि नसकुँला? मेरी छोरीको भविष्य उज्यालो बनाउन सकुँला कि नसकुँला? यस्ता प्रश्नहरूको उत्तर खोज्दै धेरै रातहरू बितेका छन्।
बाहिरबाट म मुस्कुराइरहेको देखिन्छु, तर भित्र कति आँधी चलेको छ भन्ने कुरा सायद मलाई मात्र थाहा छ। धेरै पटक आँखा रसाउँछन्। तर आँसु पुछेर फेरि मुस्कुराउनुपर्छ। किनकि मलाई थाहा छ—यदि म कमजोर भएँ भने ममाथि भरोसा गरेर बसेका मेरा परिवार पनि कमजोर हुनेछन्।
कहिलेकाहीँ आफ्नै उमेरका साथीहरूलाई हेर्छु। कोही आर्मी बनेका छन्, कोही डाक्टर, कोही सरकारी जागिरमा छन्, कोही आफ्नो सपनाको उचाइमा पुगिसकेका छन्। उनीहरूको सफलता देख्दा खुसी लाग्छ। तर आफूलाई कहिल्यै असफल ठान्दिनँ। म कुनै दौडमा पछाडि परेको होइन। मेरो बाटो फरक थियो। मैले आफ्ना व्यक्तिगत सपना भन्दा पहिले आफ्नो परिवारको जिम्मेवारी रोजेँ।
आज म परदेशमा पसिना बगाइरहेको छु। यो मेरो रहर होइन, मेरो बाध्यता हो। म पैसा कमाउन मात्र आएको होइन। म आमाको निधारको चिन्ता हटाउन आएको हुँ। म तीन बहिनीहरूको भविष्य उज्यालो बनाउन आएको हुँ। म श्रीमतीको विश्वास कहिल्यै नटुटोस् भनेर संघर्ष गरिरहेको छु। म मेरी छोरीले भोलि अभावको अर्थ नै नबुझोस् भनेर दिनरात मेहनत गरिरहेको छु। अनि मनको गहिराइमा एउटा चाहना अझै जीवित छ—एक दिन हाम्रो परिवारमा फेरि माया, विश्वास र एकता फर्कियोस्।
धेरैले परदेशको कमाइ देख्छन्, तर परदेशको एक्लोपन देख्दैनन्। धेरैले मुस्कान देख्छन्, तर राति सिरानी भिजाउने आँसु देख्दैनन्। धेरैले सफलता देख्छन्, तर त्यसको पछाडि लुकेका त्याग, पीडा, सम्झना र बलिदान देख्दैनन्।
आज पनि भगवानसँग मेरो एउटै प्रार्थना छ—मेरी आमालाई स्वस्थ राख्नुहोस्। मेरा बुवालाई पनि स्वस्थ राख्नुहोस्। मेरी तीन बहिनीहरूको पढाइ र सपना पूरा होस्। मेरी श्रीमती र छोरी सधैं खुसी रहून्। अनि मलाई यति शक्ति दिनुहोस् कि जति दुःख आए पनि, जति पीडा आए पनि, म आफ्नो जिम्मेवारीबाट कहिल्यै पछि नहटूँ।
किनकि मेरो जीवन मेरो लागि मात्र होइन। मेरो जीवन मेरी आमाको मुस्कान, बुवाको सम्मान, तीन बहिनीहरूको भविष्य, श्रीमतीको विश्वास, मेरी सानी छोरीको उज्यालो भोलि र मैले अधुरा छोडेका आफ्नै सपनाहरू पूरा गर्ने अठोटका लागि हो।
मेरो दुःख सबैले देख्दैनन्। मेरो पीडा सबैले महसुस गर्दैनन्। त्यसैले म आफ्ना आँसु आफैंभित्र लुकाएर, मनका घाउ आफैं बोकेर, एउटा उज्यालो भोलिको विश्वासमा आज पनि परदेशको माटोमा पसिना बगाइरहेको छु।
यही विश्वास मेरो हिम्मत हो।
यही संघर्ष मेरो परिचय हो।
यही यात्रा मेरो जीवन हो।
– गोकुल देवकोटा
